Een mensgrote vis met gebalde vinnen in een speciaal voor Bite Back gemaakt professioneel theaterkostuum voerde in een besneeuwde Wetstraat in Brussel een groep activisten aan die een visnet met vissen en zeedieren, aangrijpende fotoborden en een groot spandoek ophielden met de tekst: ‘Als we zo doorgaan, zijn in 2050 alle oceanen zo goed als leeggevist’ (Bron: Verenigde Naties).

Het Gemeenschappelijk Visserijbeleid is ecologisch onduurzaam, creëert ernstige gezondheidsrisico’s en veroorzaakt ontzettend veel dierenleed. De ecologische voetafdruk van visproducten zijn 5 tot 10 keer hoger dan die van gezondere plantaardige alternatieven (algen, zeewier, lijnzaad, noten, peulvruchten). Deze alternatieven voor proteïnen en omega-3 vetzuren zijn gezonder dan vis, omdat vis vaak toxische stoffen (PCB’s, zware metalen, dioxines, brandvertragers,…) bevat. De visserij en aquacultuur veroorzaken ook veel leed. Het Verdrag van de EU erkent op basis van wetenschappelijke studies dat vissen voelende wezens zijn, in staat om pijn, angst en stress te voelen. Het wordt tijd om dit vissenleed ernstig te nemen. In het wild gevangen vis ondergaat een zeer lange en pijnlijke doodstrijd door uitdroging, samendrukking, invriezing, verstikking, strippen, … Geen enkele vistechniek kan dit enorme leed voorkomen. Door overbevissing sterven walvissen een hongerdood. Ook de bijvangstdieren (zeeschildpadden, zeevogels, haaien,…)sterven aan een ondraaglijke pijn. Viskweek is ook geen visvriendelijk alternatief, omdat de vissen dicht bij elkaar gehouden worden, waardoor ze kwetsbaar zijn voor ziektes en stress. De enige manier om al dit onnodig dierenleed te voorkomen, is door een verschuiving in voedingspatroon, weg van dierlijke producten.

Daarom vragen we een drastische vermindering en uiteindelijk een uitfasering van de Europese visserijsubsidies, en het verschuiven van EU financiering naar onderzoek, ontwikkeling en promotie van plantaardige alternatieven voor visproducten (bv. op basis van algen en zeewier)
Ook de visvangstquota moeten omlaag, in overeenstemming met de meest recente onafhankelijke wetenschappelijke aanbevelingen. Op langere termijn zouden de quota nog verder moeten dalen, om zo het vissenwelzijn en de dierenrechten te respecteren. De Europese Unie zou een verschuiving van voedingspatroon naar een plantaardige voeding moeten promoten.

Meer achtergrondinformatie over onze vissencampagne vind je op www.viswijzervisniet.be

Europese regeringen zijn volop voorbereidingen aan het treffen om het Europees visserijbeleid in 2012 te hervormen. Daarom voerde dierenrechtenorganisatie Bite Back op woensdag 8 september actie bij het Directoraat Generaal Maritieme Zaken en Visserij van de Europese Commissie in Brussel. Een speciaal voor Bite Back gemaakt professioneel theaterkostuum van een mensgrote vis voerde met gebalde vinnen de groep activisten aan die een visnet met vissen en zeedieren, aangrijpende fotoborden en een groot spandoek ophielden met de tekst: ‘Als we zo doorgaan, zijn in 2050 alle oceanen zo goed als leeggevist (bron: Verenigde Naties).
De Europese Commissie had zelf al contact opgenomen met Bite Back en tijdens een constructief gesprek overhandigden we een brief met onze voorstellen.

Niet enkel overbevissing is een probleem
De daling van de visbestanden is niet het enige probleem dat Bite Back wil aankaarten. Er is het probleem van de bijvangst waarbij talrijke vogels en zeezoogdieren omkomen in netten en vishaken. Er is het gigantische energieverbruik en de milieuvernietiging van bepaalde visvangsttechnieken waarbij zware netten over de zeebodem worden gesleept. De aquacultuur (viskweek) is evenmin onschuldig, door hun hoge ecologische voetafdruk en hun milieuvervuiling (nitraatvervuiling, antibioticagebruik, pesticidengebruik, ziektekiemen, parasieten,…). 
Misschien wel het belangrijkste probleem dat men nog onderschat, is het vissenleed. Vissen zijn voelende wezens omdat ze over hersenen beschikken die hen in staat stellen om pijn en vooral angst en stress te voelen. De visvangst en de viskweek zorgen voor ontzettend veel leed. Vissen verstikken of worden uitgedroogd, ingevroren, samengedrukt, van hun ingewanden ontdaan of in een zoutbad gedompeld. Dat terwijl de vissen nog bij bewustzijn zijn en langzaam sterven.
Bij de visvangst en viskweek veroorzaken we onnodig leed, omdat er gezonde plantaardige alternatieven zijn voor onze visconsumptie. Deze plantaardige alternatieven zijn niet enkel diervriendelijker, maar ook milieuvriendelijker omdat ze een veel lagere ecologische voetafdruk hebben (5 tot 10 keer lager). En ze kunnen zelfs gezonder zijn, omdat ze minder giftige stoffen (zware metalen, PCB’s,…) bevatten dan vis.  

Verlagen van de visquota
Op korte termijn zou Europa strengere visvangstquota moeten opleggen, in overeenstemming met wetenschappelijke aanbevelingen. Op de lange termijn zouden de quota nog verder moeten dalen, om zo de dierenrechten en het dierenwelzijn van de vissen te kunnen respecteren. De Europese Unie zou een beleid moeten voeren dat de consumenten stimuleert om hun voedingspatroon te verschuiven, weg van dierlijke producten.

Afbouwen en uitfaseren van de visserijsubsidies
Het Europees subsidiesysteem moet hervormd worden, zodat er geen financiële steun meer gaat naar praktijken die zorgen voor overbevissing. In de plaats daarvan zou er geld moeten vloeien naar milieubehoud (bijvoorbeeld het opsporen van illegale visvangst, het “vissen” naar afval in de zee,…) en het ontwikkelen van nieuwe plantaardige alternatieven voor vis. In de plaats van de huidige financiële steun voor reclame voor visproducten kunnen subsidies beter gaan naar onderzoek, ontwikkeling en promotie van nieuwe voedingsproducten op basis van bijvoorbeeld algen en zeewier.

Na het eerdere bericht van dit jaar van de Verenigde Naties over de enorm snelle achteruitgang van de wereldwijde visbestanden en de zeer ingrijpende maatregelen die nodig zijn om een en ander om te buigen naar een veel duurzamere vorm van visserij (13 miljoen vissersboten- van de 20 miljoen -  moeten met spoed verdwijnen, waaronder alle grote), kondigt deze nieuwe studie mogelijk het werkelijke begin aan van de destructie al het leven dat deze planeet herbergt.

De oceanen nemen tenminste 50% van de door mensen/menselijk handelen uitgestoten CO2 op. Voor een deel gebeurt dat door het fytoplankton en voor een deel is het een chemische reactie. Sinds de industriële revolutie is de uitstoot van CO2 enorm toegenomen. De verbranding van fossiele brandstoffen zoals olie, gas en steenkool maar ook de intensieve veehouderij heeft hieraan bijgedragen.

Koralen zijn zeer gevoelig voor verzuring van de oceanen omdat hun structuur volledig uit kalk bestaat. Wetenschappers voorspellen dat als de concentratie opgelost CO2 blijft toenemen zoals dat nu gebeurt, het wel eens zou kunnen zijn dat alle koraalsoorten over 40 jaar uitgestorven zijn.

De huidige concentratie van opgelost CO2 is 383 ppm (parts per million). Dit ligt al ver boven de ‘veilige grens’ voor koralen van 320 ppm (oplossing van kalk begint bij koralen bij 360 ppm). Op dit moment worden koralen dus al aangetast door de verzuring. Koralen kunnen hun hele skelet verliezen als zij in zuur water terechtkomen. De koraalpoliepen komen hierdoor bloot te liggen en sterven af.

Merkwaardig genoeg besteden de media nauwelijks aandacht aan deze problemen, terwijl dit daadwerkelijk het begin van het einde kan betekenen.

 Combineren we even de verschillende studies,  dan komen we tot de volgende conclusies:

1. We produceren veel te veel CO2

2. Hierdoor verzuren de oceanen

3. En warmt de aarde op, evenals het zeewater

4. Hierdoor wordt het fytoplankton aangetast, evenals de koraalriffen

5. Wetenschappers voorspellen “lege oceanen” tegen 2050

Er zijn twee gemakkelijke – maar voor veel mensen onprettige – oplossingen:

1. Minder CO2 produceren door minder vlees en vleeswaren te eten

2. Stoppen met vissen en vis eten

Een van de gemakkelijkste oplossingen is dus het consuminderen van vlees. De intensieve veehouderij is namelijk verantwoordelijk voor bijna 20% van alle CO2 op aarde. Dit is meer dan de CO2-productie van al het gemotoriseerde verkeer op aarde (inclusief vlieg- en scheepvaartverkeer). Er zijn reeds overheden die dit de mensen tracht bij te brengen.

Waarom moeten we de oceanen met rust laten? Omdat vis calciumcarbonaat produceert en dit met zijn ontlasting in de zee deponeert. Calciumcarbonaat (CaCO3) is een belangrijke buffer voor CO2.

Er moet dus dringend meer vis in zee komen, maar:

1. We vissen de zeeën in een veel te hoog tempo leeg

2. We verwoesten de kraamkamers voor vissen, zoals de mangrovebossen en de koraalriffen (vooral ook de diepwaterkoralen)

3. We voeren wilde vis aan kweekvis, varkens en kippen (38 miljard kilo per jaar)
 

Zelfs een leek begrijpt dat we balanceren op het randje van de afgrond.

Bron: Dos Winkel

Sea First Foundation

www.dos-bertie-winkel.com
www.seafirstfoundation.org
www.worldoceanday.nl
www.seathetruth.nl

Willen wij dit nalaten aan de komende generaties? Zeggen we dan: ‘We wisten het, maar we deden er niets aan?’ Of kiezen we voor schone oceanen, een gezond milieu, gezonde zeedieren, vissen en zeezoogdieren? De Bite Back campagne www.viswijzervisniet.be roept het publiek daartoe op.

Vissenleed
Vissen voelen pijn, stress en angst. We zien of horen dit dierenleed niet, en uit het oog is uit het hart, lijkt het wel. De kraamkamers van veel zeedieren, de mangrovebossen, worden vernietigd, en er komen garnalenkwekerijen voor in de plaats. Er wordt niet naar de effecten (ook voor de mensheid) op langere termijn gekeken, en de industrie doet maar voort.
De visserij kent geen compassie met dieren: vissen en kreeften worden levend opgesneden,  gekookt, gestikt, levend in zoutbaden gelegd, levend in stukken gehakt, enz. Veel mensen zijn niet op de hoogte van deze feiten. Voor Bite Back reden om het publiek te informeren over de destructiviteit van de visserij, en hen aan te moedigen plantaardige alternatieven voor vis en visolie te kiezen. Het publiek is geïnteresseerd in deze kwestie, dat merkten we ook in Leuven. De mensen van goede wil zijn bereid bovengenoemde stappen te zetten, vragen om diervriendelijke, plantaardige alternatieven voor vis (verkrijgbaar in o.a. Aziatische supermarkten en natuurvoedingswinkels) en visolie (bijvoorbeeld lijnzaadolie en walnootolie).

Leegroof en vervuiling van de oceanen
De mensheid heeft in de afgelopen eeuw een record aantal vissen gevangen, zoveel zelfs dat er bijna geen vis meer is, de zee is zo vervuild met afvalstoffen, gifstoffen, kernafval, sommige plaatsen in de oceanen en kustgebieden veranderen in een plastic ‘soep’, zonder mededogen blijft men jacht maken op bedreigde vissoorten en zeezoogdieren, kilometerslange visnetten die de oceanen in een rap tempo veranderen in een kaal landschap, koraalriffen die verdwijnen, iedere twee minuten sterft er o.a. een dolfijn, zeeschildpad of haai als ‘bijvangst’ in de visnetten, …de lijst is oneindig en schrikbarend lang…

Welke toekomst gaan we tegemoet?
Bite Back vindt het meer dan de hoogste tijd om het publiek te informeren. De komende jaren zullen cruciaal zijn om er iets aan te willen doen. Daarom doen we een beroep op de consument die te eenzijdige informatie via ‘Eet maar volop vis’-reclame tot zich krijgt (gesubsidieerd met ons belastingsgeld, 22 miljard euro wereldwijd!). Wat de overheden ‘vergeten’ te vermelden is dat vis vol zit met afvalstoffen en gif, en bij hoge visconsumptie de gezondheid in gevaar kan komen.  Economie gaat voor volksgezondheid.

Iedereen met een hart voor zee(zoog)dieren, oceanen, de zee, de vissen, het milieu, dierenleed,… : doorspit www.viswijzervisniet.be eens voor visvrije recepten, informatie over de visserij en het bijkomende dierenleed.

Heb je persoonlijke vragen en/of opmerkingen, stuur gerust een mail naar: info@biteback.org

Verder werd er een visnet met levensechte zeedieren gehangen en kregen de vele voorbijgangers grote borden te zien met daarop pakkende teksten en beklijvende maar realistische foto’s. Een groot spandoek maakte duidelijk hoe ernstig de situatie is: ‘Als we zo doorgaan, zijn in 2050 alle oceanen zo goed als leeggevist’. Deze stelling is ontleend aan wetenschappelijk onderzoek in gerenommeerde vaktijdschriften.  Elk jaar worden meer dan 100 miljard kg vissen gevangen. Volgens de VN wordt daardoor driekwart van de wereldwijde visbestanden volledig of overbevist.

De activisten van Bite Back spraken mensen aan en deelden informatie uit om deze problemen van overbevissing en onduurzame visconsumptie aan te kaarten. Een actuele en broodnodige campagne in een tijd waarin verschillende wetenschappers, wetenschappelijke rapporten en documentaires zoals ‘The End of the Line’ en ‘Sea the Truth’ de noodklok luiden over het internationale visserijbeleid, met bovengenoemd doemscenario in het vooruitzicht. Het publiek kon zich tevens informeren aan de speciale Bite Back ‘Vis Wijzer, Vis Niet’ stand.

Het doel van de ‘Vis Wijzer, Vis Niet’ campagne is de consument bewust maken van de leegroof en verwoesting van de oceanen en het zeeleven zoals die momenteel in hoog tempo gaande is. Het is ronduit pervers dat door de hoge visserijsubsidies (22 miljard euro wereldwijd per jaar) de belastingbetaler noodgedwongen meebetaalt aan het systematisch leegroven van de oceanen. Bite Back pleit dan ook voor het afschaffen van deze subsidies, en om deze subsidies aan te wenden voor het promoten van plantaardige voeding waarmee we meer mensen kunnen voeden en waarbij het milieu, de gezondheid van mensen en de dieren gebaat zullen zijn.

Ook willen we het publiek bewust maken van de gruwelijke slachtmethodes (o.a. levend strippen, zoutbaden, verstikken, neksnede en samenpersen) van pijngevoelige en bewuste vissen die geen enkele wettelijke bescherming hebben, de gruwelijke, dodelijke bijvangsten (dolfijnen, bruinvissen, haaien, vogels, zeeschildpadden, kleine walvissen,…) en hen attenderen op de gezonde, plantaardige, diervriendelijke alternatieven voor vis en visolie zoals die te vinden zijn in natuurvoedingswinkels, Aziatische supermarkten en grootwarenhuizen.

Bite Back heeft voor deze campagne een speciale website ontwikkeld: op www.viswijzervisniet.be is uitgebreide informatie aangaande de visserij, vissenleed en visvrije recepten te vinden.

De afgelopen maanden is er, dankzij het werk van verschillende bekende organisaties, heel wat te doen rond overbevissing. Zoals u ondermeer kan zien in de op 19 mei gelanceerde film Sea The Truth van de Nicolaas G. Pierson Foundation, het wetenschappelijk bureau van de Nederlandse Partij voor de Dieren, is het leven in onze oceanen ernstig bedreigd. De FAO schat dat de helft van de wereldwijde visbestanden uitgeput is door overexploitatie, en nog eens een kwart volledig wordt geëxploiteerd. Met dit tempo zullen alle commerciële vissoorten tegen 2050 zo goed als verdwenen zijn. Bite Back wil de consument dan ook informeren over dit onderwerp. Maar daar stopt het niet.

Vissen voelen pijn

Helaas gaan vele campagnes rond vissen immers voorbij aan het onmiskenbare dierenleed dat met het consumeren en ‘gebruiken’ van vissen gepaard gaat. Daarom focust Bite Back ook op het dierenleed bij vissen. Uit wetenschappelijk onderzoek (1) blijkt immers dat vissen en zelfs ongewervelden (2) (zoals kreeften en inktvissen) pijn en stress ervaren. Vissen zijn gewervelde dieren en reageren op dezelfde manier op pijn als mensen en andere dieren.

Toch worden ze op gruwelijke wijze gevangen en gedood vooraleer ze op iemands bord belanden. Enkele gangbare dodingsmethoden zijn het levend opensnijden (strippen), samenpersen, verstikken of invriezen en het zoutbad bij palingen. Deze methoden zijn niet enkel heel pijnlijk voor de dieren, maar ze zijn ook niet efficiënt. Zo blijven schollen nog 50 minuten in leven nadat hun ingewanden verwijderd zijn en vechten tongen maar liefst 4 uur voor hun leven nadat ze aan boord zijn gehaald.Een visvangstmethode zonder onnodig dierenleed is onmogelijk.

Vis is ongezond

Bite Back waarschuwt ook voor de gezondheidsrisico’s die gepaard gaan met het eten van vis. Je hoeft immers geen wetenschapper te zijn om te weten dat de oceanen vervuild zijn. Het vet van vissen zit vol met zware metalen, PCB’s, insecticiden, dioxine en noem maar op. De Europese Commissie heeft berekend dat 60% van de kankerverwekkende dioxines en PCB’s in ons lichaam komen  door vis en visolie (3). Consumptie van vissen kan leiden tot aantasting van onze hormoonhuishouding, lever, nieren en hersenen. Het maakt daarbij niet uit welke vissen je eet: geen enkele soort is vrij van schadelijke stoffen.

Kweekvis en visolie: geen goede oplossing!

Kweekvissen en visolie worden soms aangehaald als ‘alternatief’ voor vis. Bite Back ontkracht dit echter. Voor de productie van 1 liter visolie heeft men, afhankelijk van de soort, 20 tot 100 kilogram vissen nodig. Bovendien is de olie vervuild, ook de merken die beweren dat hun olie ‘gezuiverd’ is, zijn hier niet volledig vrij van. Gelukkig zijn er plantaardige oliën die ons perfect voorzien van de noodzakelijke omega-vetzuren. Kweekvissen zijn ook geen oplossing. Niet voor het dierenleed, aangezien het hier gaat om een vorm van intensieve ‘vee’houderij. Niet voor de gezondheid, aangezien kweekvissen ook schadelijke stoffen opslaan in hun vet en bovendien nog eens flink wat antibiotica krijgen toegediend. En zelfs niet voor de overbevissing, aangezien ze gevoederd worden met ‘wilde’ vissen. Ook voor de productie van veevoeder worden vissen gebruikt.

Wat is dan wél de oplossing?

Op de website www.viswijzervisniet.nl reikt Bite Back enkele goede alternatieven aan voor visconsumptie: plantaardige visvervangers en heerlijke recepten voor ondermeer veganistische sushi, paëlla en kaviaar. Zo hebben we straks én een volle maag én een volle zee. Verder wijdt de organisatie ook de nodige aandacht aan de vissport en het houden van vissen als huisdieren. Ook dit gaat maar al te vaak gepaard met flink wat dierenleed dat makkelijk vermeden kan worden.

Referenties

(1)Lynne U. Sneddon, Victoria A. Braithaite en Michael J. Gentle: ’Do fishes have nociceptors: evidence for the evolution of a vertebrate sensory system’, Proceedings of the Royal Society B, (2003)

(2)Report ‘Sentience and Pain in Invertebrates’ (2005), Lauritz S. Sømme, Norvegian University of Life Sciences, Dept. of Animal and Aquacultural Sciences

en G. Fiorito, ’Is there ’pain’ in Invertebrates?’ (Behavioural Processes 12 (1986) 383-388)
(3)Meer info over het onderwerp: ‘Wat is er mis met vis?!’ Dos Winkel, Uitgeverij Elmar, 2008

Het rapport is samengesteld door de afdeling ‘Groene Economie’ binnen het Milieuprogramma van de VN. In het rapport, dat later dit jaar verschijnt, concluderen interne en externe experts dat de visramp vermeden kan worden als overheden snijden in de subsidies voor vissersvloten. Ook denken de Verenigde Naties dat het goed is om vis meer ruimte te geven in oceanen, bijvoorbeeld door beschermde zones uit te zetten.

Als vis verdwijnt uit de oceanen, is dat niet alleen een milieukwestie. Een miljard mensen, vooral in arme landen, zijn qua voedsel afhankelijk van vis. Het is hun voornaamste bron van proteïnen. Daarnaast zijn er wereldwijd 35 miljoen vissers op twintig miljoen boten. Ongeveer 170 miljoen bannen zijn direct of indirect afhankelijk van de vissector. Het totale web van mensen die financieel erop achteruit gaan door het instorten van de vismarkt is gigantisch. Vele honderden miljoenen mensen gaan de dupe worden.

De VN meent dat dertig procent van de vispopulatie al is ingestort. Sukhdev beweert dat de capaciteit van vissersboten vijftig tot zestig procent hoger is dan het moet zijn.

De Verenigde Naties noemen twee opties: het uitzetten van beschermde gebieden, om zo de vispopulatie te laten groeien. Of kleinere visboten bouwen, zodat vissers minder vis mee kunnen nemen.

Of de tweede optie gaat werken? Het is te betwijfelen. Scientias.nl heeft uit betrouwbare bronnen vernomen dat tegenwoordig in Nederland nog steeds boten worden gebouwd met geheime vakken, waarin extra vis opgeslagen wordt. Hierdoor brengen vissersboten meer vis mee dan afgesproken. De extra vis wordt zwart doorverkocht aan restaurants en viskramen. Als de overheid de vispopulatie wil redden, moeten dit soort wanpraktijken harder bestraft worden.

Bronmateriaal: “UN experts warn of empty oceans in 40 years” – Iol.co.za

Dangour AD, Allen E, Elbourne D, et al. Effect of 2-y n23 long-chain polyunsaturated fatty acid supplementation on cognitive function in older people: a randomized, double-blind, controlled trial1–3. Am J Clin Nutr. Published ahead of print April 21, 2010. doi: 10.3945/ajcn.2009. 29121.