Overbevissing

Elk jaar verzwelgen mensenmonden 80 à 100 miljard kilogram vissen. Als we dat blijven doen, zijn binnen 15 jaar de oceanen leeg. Sommige soorten zijn al uitgestorven, andere bijna. De enige oplossing? Geen vis meer eten!

Spaanse makreel op een boot geladen.
Foto: NOAA

Al tientallen jaren eten we meer vissen dan dat er bijkomen. Vissers ‘oogsten’ zonder te zaaien. Doordat ze zoveel vissen vangen, maar ook doordat vissen de kans niet meer krijgen om zich voort te planten, wordt al het leven in de oceanen bedreigd.
Volgens een schatting van de Voedsel- en Landbouworganisatie van de VN zijn minstens 70% van de visbestanden in de wereld overbevist. Met ‘overbevist’ bedoelen we dat er in een bepaald gebied zoveel vis is gevangen dat de soort dreigt te verdwijnen. Deze tendens zien we wereldwijd. Het is al zover gekomen dat slechts 3% van de vissoorten niet met uitsterven bedreigd is. Hierdoor komt het hele ecosysteem in gevaar.

Om dit te voorkomen, werkt de visserij met quota. Maar deze zijn veelal te hoog om de dieren van uitsterving te behoeden. Zo is de populatie blauwvintonijn in de Middellandse Zee met 90% gedaald sinds 1960. Overbevissing is geen nieuw probleem, al is er de laatste jaren wel meer rond te doen. Maar het is wel een belangrijk probleem, dat alle leven op aarde in gevaar brengt.


Blauwvintonijn
Foto: NOAA

Maar ook voor mensen heeft de overbevissing zware gevolgen. Vissersvloten zoeken hun heil noodgedwongen steeds verder weg van de eigen kusten. Vooral ontwikkelingslanden, met name in de Stille Oceaan en aan de kusten van West-Afrika zijn daarbij erg in trek. Zo krijgen de plaatselijke vissers – die vaak nog traditioneel te werk gaan en dus geen concurrentie zijn voor de immense vissersschepen die hun wateren komen plunderen – de doodsteek.

Visquota

Uiteraard is het goed dat er quota bestaan, om het leven in de wereldzeeën van een minimale bescherming te voorzien. Anders zou er een complete wetteloosheid heersen op onze oceanen. Maar dit volstaat niet. In de eerste plaats liggen de quota vaak te hoog, waardoor soorten toch uitsterven. Bovendien zijn ze moeilijk controleerbaar. Wetenschappers en natuurorganisaties schatten dat de illegale vangst minstens even groot is als de legale!

Bovendien gaan deze quota ervan uit dat er gevist mag worden en dat het oké is om vissen te doden en te eten. Vissen zijn echter individuen. Het zijn dieren, die pijn en stress voelen en net zoveel recht hebben op (een waardig) leven als eender welk ander dier.
De vraag naar vis stijgt nog steeds, mede door de toenemende wereldbevolking. De moderne technieken laten toe om steeds grotere hoeveelheden vis te vangen. Als we nu niet ingrijpen, is het straks te laat.

Bijvangst

Voor elke schol van 450 gram wordt zo’n 7 kg aan zeedieren gedood met sleepnetten. De zware treil en kettingen graven zich 20 cm diep in het zand in om de platvissen uit hun schuilplaats te verjagen en razen zo als een alles verwoestende tornado over de zeebodem. De ravage die deze monsterlijke sleepnetten aanrichten, kan je vergelijken met het platwalsen van hele velden en steden, op zoek naar slechts een handjevol dieren! Indien dit op het land zou gebeuren, zou de wereld in rep en roer staan.

Maar ook bij andere vangstmethoden worden vissen en andere zeedieren gevangen die men eigenlijk niet nodig heeft. Het gaat om vissen, dolfijnen, schildpadden, haaien, bruinvissen en zelfs watervogels als albatrossen. Deze ongewenste vangst wordt bijvangst genoemd. Deze dieren gaan meestal dood of verminkt weer overboord. Dit is niet enkel bijzonder wreed voor de dieren in kwestie, maar het zorgt er ook voor dat heel wat soorten – die vaak al onder immense druk staan – met uitsterven bedreigd zijn. Deze verspilling getuigt bovendien van bitter weinig respect voor de natuurlijke rijkdommen die de oceaan ons biedt.


Schildpad als bijvangst
Foto: NOAA

Bruinvis gevangen in net

Volgens de FAO (Food and Agriculture Organization van de VN) bedraagt de bijvangst 30 % van de totale vangst. Dat is dus 30 miljard kg vis per jaar. En dan hebben we het enkel over de legale vangst! Deze wanpraktijken verstoren miljoenen jaren oude ecosystemen.
Vooral drijfnetten zorgen voor heel wat bijvangst, wat ook de reden is dat ze sinds 2002 verboden zijn binnen de Europese Unie. Maar door het gebrek aan controle, worden ze ook hier nog vaak illegaal gebruikt.

Ongewenste vissoort gaat (dood) overboord.